โคลอสโตมี (ลำไส้เปิดทางหน้าท้องระบบลำไส้ใหญ่) คืออะไร?

โคลอสโตมี (ลำไส้เปิดทางหน้าท้องระบบลำไส้ใหญ่) เป็นการผ่าตัดนำลำไส้ใหญ่บางส่วนมาสร้างเป็นรูเปิดทางหน้าท้องเพื่อระบายอุจจาระ โดยปกติจะอยู่ที่ด้ายซ้ายของสะดือ อุจจาระที่ขับออกมามักมีลักษณะเป็นก้อน

บุคคลสองคนนั่งอยู่ที่โต๊ะในร้านกาแฟพร้อมสุนัขตัวเล็ก

หลังการผ่าตัดทันที ลำไส้เปิดทางหน้าท้องจะมีลักษณะบวมใหญ่ แต่ไม่มีความรู้สึกใดๆและไม่เจ็บ เมื่อครบ 6 - 8 สัปดาห์ ลำไส้เปิดทางหน้าท้องก็จะจะค่อยๆยุบบวมลงจนมีขนาดคงที่

ลำไส้เปิดทางหน้าท้องไม่มีเส้นประสาท จึงไม่มีความรู้สึกใดๆและไม่เจ็บ

ลักษณะภายนอกของลำไส้เปิดทางหน้าท้องที่ปกติ คือ มีสีแดงและชุ่มชื้น คล้ายกับเยื่อบุข้างกระพุ้งแก้มในช่องปาก ลำไส้เปิดทางหน้าท้องไม่มีเส้นประสาทจึงไม่มีความรู้สึกใดๆ แต่ถ้าสัมผัสอย่างรุนแรงก็อาจเกิดบาดแผลขึ้นได้ จึงควรสัมผัสอย่างเบามือ โดยเฉพาะเวลาทำความสะอาด ในกรณีที่เกิดเลือดออกที่ด้านนอกของลำไส้เปิดทางหน้าท้อง แนะนำให้ใช้ผ้าสะอาดกดเบาๆ ไม่นานเลือดก็จะหยุดเอง

ลำไส้เปิดทางหน้าท้องมีขนาด ความยาวและรูปร่างและได้หลายแบบ ขึ้นอยู่กับข้อจำกัดทางสุขภาพของแต่ละบุคคล เช่น บางคนอาจมีลำไส้เปิดทางหน้าท้องค่อนข้างสั้น ในขณะที่บางคนอาจมีลำไส้เปิดทางหน้าท้องยาว บางคนมีลำไส้เปิดทางหน้าท้องทรงกลม แต่บางคนมีลำไส้เปิดทางหน้าท้องทรงรี

การผ่าตัด

โคลอสโตมี (ลำไส้เปิดทางหน้าท้องระบบลำไส้ใหญ่) เป็นการผ่าตัดนำลำไส้ใหญ่บางส่วนมาสร้างเป็นรูเปิดทางหน้าท้องเพื่อระบายอุจจาระ

โดยปกติจะอยู่ที่ด้ายซ้ายของสะดือ อุจจาระที่ขับออกมามักมีลักษณะเป็นก้อน ลำไส้เปิดทางหน้าท้องไม่สามารถควบคุมได้ จึงต้องใส่ถุงรองรับสิ่งขับถ่ายติดไว้ที่หน้าท้องตลอดเวลา 

การผ่าตัดสร้างโคลอสออสโตมี มีอยู่ 2 รูปแบบ คือ ลำไส้เปิดทางหน้าท้องแบบยกลำไส้ฝั่งต้นมาเปิด (End colostomy) และลำไส้เปิดทางหน้าท้องแบบเป็นห่วงวง (Loop colostomy)

ภาพประกอบทางการแพทย์แสดงทวารเทียมลำไส้ใหญ่บริเวณหน้าท้องที่เชื่อมต่อกับลำไส้ใหญ่

โคลอสโตมี (ลำไส้เปิดทางหน้าท้องระบบลำไส้ใหญ่) ชนิดลำไส้เปิดทางหน้าท้องแบบยกลำไส้ฝั่งต้นมาเปิด (End ileostomy)

คือ การยกลำไส้ฝั่งเดียวมาเปิดที่หน้าท้อง เป็นลักษณะรูเดียว เย็บติดกับผนังหน้าท้อง เป็นได้ทั้งแบบชั่วคราวและแบบถาวร ขึ้นอยู่กับข้อจำกัดของแต่ละบุคคล

ลำไส้เปิดทางหน้าท้องแบบเป็นห่วงวง (Loop colostomy)

คือ การยกลำไส้บางส่วนขึ้นมาเปิดที่หน้าท้องแบบชั่วคราว โดยจะทำการยกลำไส้ขึ้นมา ตัดเปิดด้านบนให้เป็นท่อแล้วกลับด้านออกมาเป็นช่องเปิด 2 ช่อง เพื่อขับอุจจาระและขับมูก

ลักษณะของถุงรองรับอุจจาระ

นิยมใช้ถุงแบบปลายปิด เนื่องจากอุจจาระจากลำไส้ใหญ่จะมีลักษณะเป็นก้อนหรือค่อนข้างแข็ง การใช้ถุงปลายปิดจะสะดวกต่อการทิ้ง แต่ถ้าอุจจาระมีลักษณะค่อนข้างเหลว การใช้ถุงปลายเปิดจะเทอุจจาระได้สะดวก พยาบาลจะเป็นผู้ประเมินว่าคุณควรใช้ถุงชนิดใดและสอนวิธีใช้งานให้ด้วย หลังการผ่าตัดระยะแรก พยาบาลมักให้ใช้ถุงแบบใสเพื่อสังเกตอาการต่างๆ เมื่อผ่านไปสักระยะจึงพิจารณาให้เปลี่ยนไปใช้ถุงทึบได้

ถุงรองรับอุจจาระ มี 2 ระบบ คือ: 

ระบบถุงชิ้นเดียว
ถุงกับแป้นอยู่ติดกันและไม่สามารถแกะออกจากกันได้

ระบบถุงสองชิ้น
ถุงกับแป้นแยกจากกันได้อย่างอิสระ สามารถเปลี่ยนถุงใบใหม่ได้ตามความต้องการ โดยไม่ต้องแกะแป้นออกจากผิวหนัง

 
 

บทความที่เกี่ยวข้อง

บุคลากรทางการแพทย์สองคนกำลังดูข้อมูลบนคอมพิวเตอร์

ก่อนการผ่าตัดสร้างรูเปิด

การผ่าตัดอาจรู้สึกเหมือนการก้าวเข้าสู่สิ่งที่ไม่รู้จัก แต่การเข้าใจมันในตอนนี้สามารถทำให้ทุกอย่างรู้สึกน้อยลงเมื่อเผชิญในภายหลัง คู่มือนี้จะช่วยให้คุณเข้าใจสิ่งที่กำลังจะเกิดขึ้น

อ่านเกี่ยวกับวิธีเตรียมตัวสำหรับการผ่าตัดสร้างรูเปิด
ผู้คนกำลังรับประทานอาหารร่วมกันที่โต๊ะอาหาร

อาหารและเครื่องดื่มที่ควรรับประทานสำหรับผู้ที่มีลำไส้เล็กส่วนปลายหรือลำไส้ใหญ่เปิด

การปรับเปลี่ยนอาหารหลังการผ่าตัดสร้างลำไส้เปิดทางหน้าท้องมทางลำไส้ใหญ่หรือลำไส้เล็กอาจรู้สึกหนักใจ แต่ไม่จำเป็นต้องเป็นเช่นนั้น คู่มือนี้จะช่วยให้คุณเข้าใจว่าอะไรที่ปลอดภัยต่อการบริโภคและควรระวังอะไรบ้าง

อ่านคำแนะนำการกินสำหรับผู้ที่มีสโตมา
บุคคลนั่งอยู่กลางแจ้งบริเวณลานบ้าน

หลังการผ่าตัดสร้างรูเปิด

เดือนแรกหลังการผ่าตัดเป็นช่วงเวลาสำคัญในการสร้างความมั่นใจและความเป็นอิสระ คู่มือนี้จะแนะนำการดูแลตนเองที่จำเป็น ตั้งแต่การปกป้องผิวของคุณไปจนถึงการปรับกิจวัตรประจำวัน

อ่านเกี่ยวกับสิ่งที่เกิดขึ้นหลังการผ่าตัดสร้างรูเปิด